___________________________________________________________

12-09-1978 Nieuwsblad van het Noorden, dinsdag 

NOORDER RONDBLIK 

Op theevisite in de borg Verhildersum
  De thee schijnt reeds 8 eeuwen voor Christus bij de Chinezen als genotmiddel in gebruik te zijn geweest. De Hollanders brachten in het begin van de 17e eeuw de thee mee naar Europa, waar het theedrinken in de „hoge kringen” al gauw gebruik werd. Merkwaardig genoeg vond het theegebruik hier in het noorden pas veel later ingang, het eerst in Friesland en Drenthe en het laatst in Groningen.
  Mevrouw T. F. Clevering-Meijer heeft de zaak kennelijk wat in het evenwicht willen trekken door de laatste wissel-tentoonstelling van deze zomer op de borg Verhildersum te wijden aan „de wereld van de thee en zijn genoegen“.
  Deze tentoonstelling, die tot 6 november te zien is, blijkt erg in trek. Bussen vol bezoekers gaan letterlijk en figuurlijk op de thee in „Verhildersum”: een rondgang over de tentoonstelling, gevolgd door een bezoek aan de theeschenkerij.
  Op een grote kaart van W. J. Blaeuw is aangegeven welke routes de schepen van de V.O.C, voeren om ondermeer thee te halen uit China en ook uit Japan en Formosa en later uit Nederlands Indië. De heenreis duurde zeven maanden en de terugreis lukte in de regel in vijf maanden.
  Te zien is een van de oudste afbeeldingen van een theestruik, een kopergravure van J. Nieuhof uit 1665.
  Een vitrine is gewijd aan het theeproeven. Verschillende soorten thee werden in speciale kopjes met gedeeltelijke zaagrand, geproefd; dat wil zeggen met een lepeltje slurpend gedronken, geproefd en uitgespuwd. De theebladen werden om te keuren op het dekseltje gelegd. Een goede thee behoorde en behoort de kleur te hebben van een gepoetste cent.
  De thee werd verzonden in speciale met lood beklede kisten en soms in prachtige kistjes, versierd met boeiende Chinese voorstellingen, zoals er een exemplaar te zien is, dat in 1837 met de „Dorothea” naar Nederland is gekomen.
  Er is een theestruik te zien en de theecultuur is op verschillende manieren in beeld gebracht. Prachtig mooi zijn de drie Chinese gouaches, voorstellende het plukken, het wegen en het fermenteren van de thee.
  Enkel de bovenste drie blaadjes van de theestruik worden geplukt. De pluk van de jonge blaadjes geschiedt gewoonlijk om de tien dagen. Het verse blad wordt naar de fabriek vervoerd en achtereenvolgens verflensd, gerold, gefermenteerd, gedroogd en gesorteerd.
  Door het theegebruik is de vrouw meer in de belangstelling komen te staan. Er werden over en weer theevisites gehouden. Thee werd ook wel „vrouwtjestabak” genoemd. Zo’n theevisite van deftige Groninger dames uit 1840 is uitgebeeld in een theesalet, met op de achtergrond schilderijen, waarop de afgebeelde figuren ook al aan de thee zitten. Interessant is een schilderstuk van de familie Reneman uit 1750. Je ziet op de afbeelding dat het in die tijd gebruik was om thee te drinken uit het nogal diepe schoteltje.
  Met de thee werd ook de theeceremonie, die in China gold — het drinken van de thee in speciale theekoepels in de tuin — naar Europa overgebracht. In navolging daarvan werden op diverse plaatsen theekoepels gebouwd, om vandaar uit van de natuur te genieten.
  Afbeeldingen van in deze streek nog overgebleven theekoepels zijn te zien op deze tentoonstelling. Ze worden gerubriceerd onder de titel: zomerhuizen, tuinkoepels en Turkse tenten.
  Speciaal voor deze tentoonstelling zijn enkele tuinhuizen getekend door Wil Vonk en Henk Korteling.
Mevrouw T. Clevering-Meijer wil echter graag weten waar nog meer tuinhuizen in deze streek te vinden zijn.
  De aandacht trekt een bijzonder scherm-haardpop, in de vorm van een dienstbode die thee opdient. Thee werd het liefst gedronken in porseleinen kopjes. Tentoongesteld zijn verschillende serviezen uit de 19e eeuw. De hogere stand zette thee in zilveren theepotten en daar zijn prachtige voorbeelden van te zien. De nikkelen theepot werd door de gewone man gebruikt en de tinnen theepot door de meer gegoeden.
  Ook vindt u er een uitgebreide collectie stenen theepotjes en herdenkingskopjes, soms met foto’s erop van de betrokkenen.

 

Een theevisite van Groninger dames, in het midden van de vorige eeuw.

___________________________________________________________

Naar Ommelander Museum en Verhildersum