| ___________________________________________________________ |
06-03-1974 Nieuwsblad van het Noorden, woensdag
BEREND KUNST
„De „Pourtraitschilder” Berend Kunst werd op 21 mei 1794 te Nieuwolda geboren als zoon van de molenmaker Wiert Luitjens Kunst en Jenneke Berents Bakker”.
Zo begint het boek „Berend Kunst reizend portretschilder” (1794-1881)” dat half april gaat verschijnen. De aanleiding tot dit boek over deze volslagen vergeten kunstenaar, vormde de tentoonstelling „Reünie van het voorgeslacht” die in 1959 in het Groninger Museum werd gehouden.
Ds. E. J. F. Smits, initiatiefnemer van de tentoonstelling, ontdekte toen talrijke pastelportretten van de hand van Berend Kunst. Hij speurde de levensloop van de kunstenaar na, en verzamelde ook biografische gegevens over de geportretteerden. Door het plotselinge overlijden van Ds. E. J. F. Smits kwam aan deze onderzoekingen een einde.
Drs. P. J. Huizinga nam het werk weer op en stelde, op basis van de nagelaten notities, het „Berend Kunst boek” zoals dat Smits voor ogen moet hebben gestaan, samen.
| ___________________________________________________________ |
11-04-1974 Nieuwsblad van het Noorden, donderdag
‘Achterhalen van onze cultuurgeschiedenis‘
Berend Kunst-expositie in Verhildersum, Leens
Vijftig jaar lang heeft portretschilder Berend Kunst (in Nieuwolda geboren in 1794) op zijn omzwervingen door Nederland, Duitsland, Denemarken en Noorwegen portretten geschilderd. Onder het motto ‘Met Berend Kunst op reis naar het voorgeslacht‘ worden zijn werken tot eind mei tentoongesteld in het in de borg Verhildersum te Leens ondergebrachte Ommelander Museum.
Maar niet alleen de portretten zijn er te zien tijdens de eerste wisselexpositie van dit seizoen in de borg, maar ook kostuums en poppen uit die tijd en een vitrine met een complete bakkerij.
Berend Kunst is namelijk als zoon van een molenmaker van 1815 tot 1821 bakker geweest. Daarna werd hij portretschilder. Op die manier willen de organisatoren niet alleen Berend Kunst naar voren halen, maar ook de tijd, waarin hij heeft geleefd om het beeld veel levendiger en aantrekkelijker te maken voor de bezoekers.
Het was kunsthistoricus drs. P. J. Huizinga, die gistermiddag de tentoonstelling opende en de figuur Berend Kunst schilderde. Niet zo vreemd, want eind deze maand komt er van zijn hand een boek uit over deze rondreizende portretschilder naar aanleiding van door wijlen ds. Smit gemaakte aantekeningen.
Mede als gevolg daarvan is ook deze expositie ontstaan, die volgens secretaresse T. F. Clevering-Meijer een brok cultuurgeschiedenis aanhaalt uit de Groninger regio. „Langzamerhand gaan we als Groningers net als de Friezen en Drenten steeds meer doen om onze cultuurgeschiedenis te achterhalen en te belichten”, vertelde zij.
Om nog meer duidelijkheid te verschaffen over de periode, dat Berend Kunst leefde en werkte (hij stierf in 1881), zijn er ook werken te zien van zijn leraar Gerardus de San, de eerste directeur van de Groninger Tekenschool (de latere Academie Minerva), alsmede van enkele tijdgenoten, zoals Lubbers en Gubbels.
Daarnaast zijn er in de borg, die elke dag van 11 tot 18 uur is geopend, speculaasplanken en palmpasentakken te zien, waarmee het bakkerstijdperk van Berend Kunst duidelijk wordt weergegeven.
Naast deze wisselexpositie is er natuurlijk ook weer de permanente tentoonstelling ‘Geschiedenis van wad en land‘ en de in oorspronkelijke stijl ingerichte borg.
Eind mei zal het schathuis officieel worden geopend, dat nu al wordt gebruikt om de bezoekers te ontvangen.
| ___________________________________________________________ |
29-04-1974 Nieuwsblad van het Noorden, maandag
Presentatie van boek over schilder Kunst in borg Verhildersum
In het Schathuis van de borg Verhildersum te Leens is zaterdag het eerste exemplaar van het boek over het leven en de merken van de portretschilder Berend Kunst uitgereikt aan de weduwe van ds. Smits.
Deze heeft het materiaal voor het boek verzameld, maar is aan het uitwerken niet meer toegekomen.
Het schrijven van het boek werd overgenomen door de heer Huizinga uit Groningen die het eerste exemplaar aan mevrouw Smits overhandigde.
Nadat de heer Van Diepen uit Groningen, die de uitgave heeft gefinancierd, talrijke genodigden welkom had geheten, gaf ds. Van Leeuwen een schets van het leven en de werken van wijlen ds. Smits. Hij noemde hem „een hoogstaand mens, een trouwe en meelevende vriend, een bekwame en geleerde predikant, maar bovenal een historicus, die zijn werk met hart en ziel verrichtte”.
Ds. Smits reisde ontzettend veel, want hij wilde de plaatsen zien waar de gebeurtenissen zich hadden voltrokken om zodoende erbij betrokken te geraken.
De heer Huizinga schonk het tweede exemplaar van het boek aan de heer Van Diepen, terwijl tevens exemplaren werden overhandigd aan mevrouw Clevering en de heer Kamstra. Na afloop werd een bezoek gebracht aan de borg, waar werken van Kunst zijn tentoongesteld.
De heer Huizinga overhandigt het eerste exemplaar van het boek aan mevr. Smits. Rechts de heer Van Diepen.
| ___________________________________________________________ |
17-04-1982 Nieuwsblad van het Noorden, zaterdag
NOORDER RONDBLIK • De portretschilder B. W. Kunst
Berend Wierts Kunst, geboren 21 mei 1794 in Nieuwolda als tweede zoon van de molenmaker Wiert Luitjens Kunst en Jenneke Berents Bakker, is één van de’ bekendste portretschilders die Groningen heeft voortgebracht.
Op 31-jarige leeftijd kreeg hij een prijs, groot acht gouden ducaten, van het toenmalige Genootschap tot bevordering van teken-, schilder,- graveer- en beeldhouwkunst voor een olieverfschilderij, voorstellende het gezicht van een apostel. Hij was toen pas kort intensief met de schilderkunst bezig.
Berend begon zijn loopbaan als bakker in de bakkerij die zijn vader hem schonk om de kost te verdienen. Nergens in de geschriften die over hem zijn verschenen, wordt melding gemaakt van een opvallende belangstelling voor tekenen tijdens zijn; jeugd. Het lijkt dan ook waarschijnlijk dat in die periode van zijn leven Berend zich qua kunstzinnigheid niet onderscheidde van zijn broer Johannes, die later in zijn geboortedorp een zaak in manufacturen en spiritualiën begon. Maar al tijdens zijn bakkersperiode veranderde dit en na verloop van tijd besteedde hij al zijn vrije tijd aan tekenen en schilderen.
Pas in 1822 nam Berend Kunst de beslissende stap en hing bakkerskostuum aan de wilgen.’ Hij was inmiddels getrouwd met Aukje Roda, die hem vijf dochters en twee zonen had geschonken. Hij vestigde zich in de Groninger Peperstraat en werd lid van het Genootschap tot bevordering van teken,- schilder,- graveer- en beeldhouwkunst. Een jaar nadat hem door het genootschap een prijs werd toegekend, maakte zijn werk deel uit van een expositie in Amsterdam. Daar werden ook werken tentoongesteld van onder andere Kruseman en de Brit Hodges.
Wat Berend Kunst echter beroemd maakte, waren zijn portretten van bekende en onbekende tijdgenoten, die hij tijdens zijn vele reizen vervaardigde.
[]
Wijlen ds. E.J.F. Smits, Hervormd predikant in Adorp, raakte jaren geleden geboeid door de schilder en een groot deel van de gegevens die over Berend Kunst bekend zijn, zijn door hem boven water gebracht. Ze zijn verzameld in een boek, dat na het overlijden van ds. Smits aan de hand van zijn aantekeningen werd samengesteld door drs. P.J. Huizinga uit Groningen. Het is getiteld “Berend Kunst, reizend portretschilder“.
Ds. Smits achterhaalde onder meer het werkregister dat de schilder gedurende 50 jaar bijhield en hieruit blijkt hoeveel hij reisde – niet alleen door heel Nederland, maar ook door Duitsland, Denemarken, Noorwegen en Zweden.
Hij portretteerde beroemdheden en personen wier nazaten later grote bekendheid zouden genieten: zo schilderde hij onder meer twee voorouders van de vroegere voorzitter, van de Tweede Kamer dr. L. G. Kortenhorst Deze portretten sierden jarenlang de werkkamer van de Kamervoorzitter. Ook verre voorvaderen van prins Bernhard, woonachtig in het vorstendom Lippe Detmold, poseerden voor hem.
Andere grote namen die opduiken in het oeuvre van Kunst zijn onder andere Brenninkmeijer (de broers Cleméns en August Brenninkmeijer stichtten de latere kledinggigant C en A) en Koning (bewoners van het Huis te Wedde).
Hij schilderde Twentse textielindustriëlen, rijke ondernemers uit de Zaanstreek en de Groninger Kanaalstreek en havezathen in Drenthe. Ook portretteerde hij veel predikanten en grote boeren.
Toch was Berend Kunst tot de. tentoonstelling “Reünie van het voorgeslacht”, die in 1959 in het Groninger Museum voor Stad èn Lande werd gehouden, een vergeten schilder. Initiatiefnemer van deze expositie was ds. Smits, die de collectie ook bij elkaar bracht. Na de tentoonstelling nam de belangstelling voor Kunst sterk toe.
Door de naspeuringen van ds. Smits weten we nu, dat Kunst niet alleen schilder was, maar ook een man die zich bezig hield met andere zaken die in het leven belangrijk waren en zijn. Hij koesterde filosofische gedachten over goede en slechte smaak, liegen, lachen en het nut van de gierigheid. Deze overdenkingen placht hij in zijn vriendenkring ten gehore te brengen. In brieven aan zijn broer Johannes toonde hij zich niet bijster gelukkig met zijn woonplaats Groningen. “Voor omstreeks vier weeken verliet ik Groningen, welke plaats zoo weinig bekoorlijks voor mij heeft als een verrotte kool voor een groenwijf.
Gaarne zou ik mijn gezin elders verplaatsen, indien zulks niet met zoovele bezwaren gepaard ging- doch zooals ik zeide, voor vier weeken verliet ik mijn woonplaats om te Zwolle mijn fortuin te beproeven………”.
Zijn strenge oordeel over de Martinistad wordt echter iets begrijpelijker als blijkt dat Kunst, evenals vele andere en nog beroemdere vakgenoten, niet vrij was van geldgebrek en problemen kende bij het voldoen van de huishuur.. Hij stierf in Hoogezand, op de hoge leeftijd van 87 jaar.
| ___________________________________________________________ |
Naar Ommelander Museum en Verhildersum