| ___________________________________________________________ |
28-06-1973 Nieuwsblad van het Noorden, donderdag
Groningers pronkten liever met behang dan met tegels
GRONINGERS, DE WELGESTELDEN DAN, hadden eerder behang in de kamer dan Friezen en Drenten. Het eerste behang op linnen, en we spreken dan over de 18e eeuw, was evengoed een statuskwestie als in onze tijd het bezit van een auto. Waar de Friezen en Drenten hun kamer dan mee opsierden? Met tegels, mooie wand-, schouw- en siertegels. Groningers hadden ook wel tegels, in de kelder.
Deze terugblik op de decoratieve voorkeur van noordelingen in het verleden teken ik op uit de mond van mevrouw T. F. Clevering-Meyer, de volijverige conservatrice van het Ommelander Museum, dat is ondergebracht in de Borg Verhildersum te Leens.
Mevrouw Clevering kan over dit onderwerp meepraten, want ze heeft sinds vrijdag j.l. „een huis vol tegels“, hetgeen ook de naam is van de tegelexpositie die er tot 12 augustus wordt gehouden. Honderden tegels uit verschillende perioden hangen op Verhildersum te pronk. Ze komen uit particuliere verzamelingen, een succesvolle methode om een collectie bijeen te garen voor een tentoonstelling. De schilderijen en andere stukken van de zojuist beëindigde Otto Eerelman-tentoonstelling kwamen óók uit particulier bezit. Deze expositie trok 6500 bezoekers, een record voor dit museum. Dezelfde aandacht zullen de tegels wel niet halen, maar mevrouw Clevering hoopt toch op een redelijk bezoek. „Het is een collectie die zeker onze belangstelling waard is”, vindt zij.
Kleuren
Tegels werden al gefabriceerd in de klassieke oudheid. Na de verovering van Babylon door de Perzen (539 v. Chr.) werd Perzië het centrum van de tegelfabricage. Van de grote, zeshoekige tableaus zijn een paar voorbeelden op deze expositie in Verhildersum te vinden. Via Turkije, Egypte, Noord-Afrika en Spanje deed de tegelkunst haar intrede op Majorca en later ook in Italië. Hier wordt in het begin van de 15e eeuw de Majolica-techniek (van Majorca overgenomen techniek met tinglazuur) toegepast. In Noord-Nederland komt de tegelfabricage in de 17e eeuw tot bloei. Zoals de expositie in Verhildersum laat zien, maakte de tegelkunst hier de ontwikkeling door van de polychrome (meerkleurige) tegels met ornamenten tot tegels (polychroom), waarop mensen en dieren — veelal een momentopname uit het dagelijkse leven — zijn afgebeeld.
Later ondergaat de tegelcultuur de invloed van de Chinese stijl en techniek en raken de blauw-witte tegels in de mode.
De tentoonstelling in Leens laat zien hoe de tegels vroeger uit klei werden gebakken. „Het is tevens de bedoeling dat we een soort ruilbeurs aan de expositie verbinden. Bovendien kunnen de mensen hier terecht als ze wat meer over hun eigen tegels te willen komen”, aldus mevrouw Clevering-Meijer.
foto Een gaaf voorbeeld van een tegeltableau is deze voorstelling van de trekschuit. Het tableau telt 24 blauw-witte tegels die werden vervaardigd in de tweede helft van de 18e eeuw. De „snik” is te bewonderen op de tentoonstelling „Een huis vol tegels” in de borg Verhildersum te Leens.
| ___________________________________________________________ |