| ___________________________________________________________ |
04-09-1959 Nieuwe Provinciale Groninger Courant, vrijdag
Leens in het teken van expositie „Van Koren tot Brood”
Oude borg „Verhildersum” het trefpunt
Een beeld uit het verleden
Het was in 1956, toen in het noorden van de provincie Groningen een opmerkelijk initiatief werd ontwikkeld. Een initiatief, waaruit een museum is gegroeid.
Het Ommelander Museum voor Landbouw en Ambacht, dat zich ten doel stelt het eigene van de streek, uit verleden en heden, bijeen te brengen om op deze wijze een zo goed mogelijk beeld te geven van het leven op het platteland, zoals dat, door de tijden heen, heeft gereild en gezeild.
Tegen deze achtergrond werd twee jaar geleden op de borg „Verhildersum” te Leens — de plaats, waar het museum is gevestigd — een tentoonstelling gehouden, onder het motto „Verhildersum herleeft“. Dit was de eerste „speciale” expositie. En zij slaagde ver boven verwachting.
Dit was voor de topfiguren, die voor dit Ommelander Museum ijveren, een reden temeer om nogmaals iets op touw te zetten. Zij staken weer de hoofden bij elkaar en na rijp beraad viel het besluit om op „Verhildersum” een tweede expositie in te richten. Daar is veel, heel veel voor nodig. Maar in Leens zet men door. Vooral op het ogenblik wordt er hard gewerkt, want op 19 september zal de poort van de borg opengaan voor de tentoonstelling „Van Koren tot Brood”.
Met de inrichting ervan is men druk bezig. Negen vertrekken van het slot worden erbij betrokken. Hierin wordt een beeld opgebouwd hoe al het werk verliep, dat er ligt tussen de boer-op-het-land en de bakker-bij-de-oven.
Evenals de eerste, wordt ook deze tentoonstelling één van historisch karakter. En historie betekent in dit geval: werken met de handen. Hiervoor zijn stukken bijeengebracht uit de eigen collectie van het museum en talrijke uit particulier bezit, waar heel wat voorwerpen bij zijn, die het museum als eigen aan zijn totaal mag toevoegen. Dat is een van die bewijzen, dat het werk van het Ommelander Museum onder de bevolking leeft. Men voelt ervoor.
Zeker in Leens, dat straks dat mag wel worden aangenomen weer het trefpunt zal zijn van velen, die belangstelling koesteren voor hetgeen zich vroeger op boerderij en in bakkerij, in malerij en korenhandel afspeelde.
Naast het archeologische, zijn dit de facetten, die op de expositie „Van Koren tot Brood” naar voren zullen worden gebracht. Ook wordt er een winkel ingericht. Dat er op deze tentoonstelling, die tot 26 september duurt, curieuze dingen te zien zullen zijn, hebben wij gistermiddag opgemaakt uit het beeld, dat de leden van het comité van actie ons boden op een persconferentie.
Compleet met stenen en al, zal er een handmolen te bezichtigen zijn, waarmee vroeger thuis het koren werd malen. Buiten, op het voorplein, komt ook een molen te staan. Hij zal, in miniatuur, de representant vormen van die stoere knapen, die eertijds met suizende wieken uit het landschap oprezen. Het bouwwerk wordt gemaakt door twee jonge timmerlui uit Leens.
Ruggesteun
Als vrijwilligers werken zij aan de expositie mee. En zo zijn er meer. Zo werken bakker, boer en boerin samen om de buitenmuur van de bakkerij, die in oude trant wordt opgezet, op te trekken. Schilders uit het dorp hanteren de kwast om spandoek-blikvangers, die in diverse plaatsen in de omgeving op de expositie zullen attenderen, in kleur te zetten.
Het comité behoeft zich ook gene zorgen te maken, dat er een tekort aan cassières zal ontstaan, want die zijn in Leens ook wel te vinden. Zo dragen velen een steentje bij. En dat geeft het comité, dat het plan uitwerkt, het gevoel, dat het niet alleen staat. Door al die medewerking van diverse zijden en uit een wijde omgeving krijgt het een flinke steun in de rug.
Het comité prijst zich ook gelukkig, dat het de beschikking kan krijgen over zeer aantrekkelijke onderdelen voor de bakkerij. Het is namelijk gelukt de pronkstukken van de bakkersvaktentoonstelling, die juist tevoren In Groningen plaats vindt, naar Leens te halen. Zij zullen daar een smakelijke „aankleding” vormen van een interessante afdeling.
Wat de afdeling landbouw betreft zal men kunnen beschikken over de tekeningen van wijlen Ids Wiersma. Deze tekeningen vormen een zeer nauwkeurige en levendige documentaire van hoe en waarmee de boer in de tijd, voordat de machines in het veld verschenen, werkte, Deze collectie prijkt momenteel in het museum „Stania State” te Oenkerk (Fr.).
Hoeveel bezoekers er op „Van Brood tot Koren” worden verwacht? Wel, het comité waagt zich niet aan voorspellingen. Dat is riskant werk, zo heeft het twee jaar geleden (tot zijn plezier) ondervonden. Voor de expositie „Verhildersum herleeft” had men gerekend op zo’n 500 â 1000 belangstellenden. Maar het werden er 5000! Evenals toen zullen (-ok nu de bezoekers worden rondgeleid Dat is de vorige keer goed bevallen, omdat gebleken is, dat hierdoor het geheel beter tot zijn recht komt. Circa tien rondleiders zullen de taak op zich nemen om de gasten een dosis toelichting toe te dienen. Het is de bedoeling, dat ’s morgens de scholen worden ontvangen. ’s Middags en ’s avonds rekent men op anderen. En ’s nachts? Dan blijven eenzaam en alleen de nachtwakers, die zich vrijwillig hebben gemeld om een oogje in het zeil te houden, achter.
Alleen op die oude borg „Verhildersum”. En naar men beweert spookt het er ook nog!
Floralia tentoonstelling in reuzen hal in Leens
Wat er nog eens uit gaat groeien?
Drie jaar geleden kregen de schoolkinderen in de gemeente Leens in het voorjaar plantjes mee naar huis, die ze moesten opkweken. In september werden alle plantjes door zeer deskundige jury-leden bekeken, die vaststelden welk plantje er het beste uitzag.
Op de borg Verhildersum werden de kweekprodukten tentoongesteld en iedereen vond het prachtig. Het jaar daarop werd er een Floraliavereniging opgericht, die ,deze bijzondere wedstrijd ging organiseren. Opnieuw werd in het najaar een tentoonstelling gehouden en kregen de kinderen met de mooiste inzendingen een prijsje.
Nog een jaar later werd er weer, een expositie georganiseerd, die nu niet in Verhildersum vanwege de tentoonstelling „Van koren tot brood”, maar in een reuzenhal van F. Goyarts en Zn. Zaadteeltbedrijf NV. te Wehe werd ondergebracht.
De organisatoren schrokken van de enorme ruimte en ze vroegen aan de landbouwhuishoudschool, aan de werkplaats voor minder validen en aan enkele bedrijven of ze niet een handje wilden helpen met het vullen van de ruimte.
Er werden karrevrachten aarde in de hal gesleept, er kwamen een ondiep blauw bassin met een fontein, volières met diamantduifjes, fazanten,, parkieten en kuikens en een serie fraaie stands.
De burgemeester van Leens, de heer J. C. Lindeboom vond de hele expositie indrukwekkend genoeg om haar officieel te openen. Dat is gistermorgen gebeurd. De burgemeester zei, dat de tentoonstelling duidelijk laat zien, wat ook in een kleine gemeente bij het bundelen der krachten mogelijk is. Bij de rondwandeling door de gigantische hal, die zich wel bij uitstek voor een tentoonstelling leent, hebben we de burgemeester gevraagd, of er een volgend jaar misschien een expositie zal komen, die nog uitvoeriger een beeld zal geven van het leven en werken op het platteland.
De burgemeester lachte, deed een haal aan z’n sigaar en zei: „Ik kan er niets van zeggen. Ik weet het niet. We moeten van te voren maar niet precies vastleggen wat er gaat gebeuren. Het moet vanzelf groeien. En het groeit tot nu toe prachtig”.
De heer Goyarts knikte. Hij wil de grote bedrijfsruimte graag beschikbaar stellen voor dergelijke manifestaties. Op de tentoonstelling, die drie dagen duurt, kan men, naast de reeds genoemde kindertekeningen, boetseerwerk, een stand over landaanwinning en materiaal van de technische school zien. In een kleinere zaal wordt een prachtige kleurenfilm over bloemen getoond. De schoolkinderen van Leens mogen die film in klasseverband gaan zien.
| ___________________________________________________________ |
04-09-1959 Nieuwsblad van het Noorden vrijdag
Van Koren tot Brood
Weer historische tentoonstelling op borg Verhildersum
In de oude borg Verhildersum bij Leens staat van 19 tot 26 september een man in een trog deeg te kneden…. met zijn voeten.
Die man is weliswaar een pop, maar de trog heeft echt het getrappel van knedende voeten gekend. Dit werktuig uit de bakkerij van vroeger is één van de stukken van de tentoonstelling Van Koren tot Brood, die het Ommelander Museum voor Landbouw en Ambacht druk bezig is te organiseren. Landbouw en ambacht zijn beide vertegenwoordigd en het museum had dus haast geen idealer onderwerp kunnen vinden.
Twee jaar geleden was Verhildersum voor het eerst het decor en onderwerp tegelijk van de tentoonstelling Verhildersum Herleeft, waarmee het Ommelander Museum vijfduizend bezoekers trok.
Maar deze keer zal de borg oude landbouwwerktuigen, een bakkerij uit het eind van de vorige eeuw en een oude bakkerswinkel binnen zijn bejaarde muren hebben. En op het voorplein komt het model van een oude molen te staan, twee en een halve meter hoog, die door de geopende deuren ook zijn innerliJke geheimen prijsgeeft.
Maar we hebben nog lang niet alles genoemd wat er te zien zal zijn.
De graanhandel en wat daarmee samenhangt, van 1400 tot nu, vult een heel vertrek. Uit tekeningen van Its Wiersma is te zien hoe de boeren vroeger op het land werkten, welke werktuigen ze hadden en hoe ze die gebruikten. Molenstenen, gevonden in de terpen, een huismolen uit 1770, een malenj, koekplanken — dat allemaal en nog meer zal in negen vertrekken van Verhildersum zo levendig mogelijk vertellen, hoe het in het verleden toeging.
Rondleiders zullen met mondelinge toelichtingen aanvullen wat er dan nog aan duidelijkheid kan ontbreken.
Veel medewerking
Het Ommelander Museum heeft voor deze tentoonstelling geput uit eigen verzameling en kan bovendien beschikken over voorwerpen, die tijdelijk of blijvend door instellingen, maar vooral door particulieren (onder wie verscheidene bakkers), ter beschikking werden gesteld.
Het moderne handwerk is er ook. De werkcommissie mag een keus maken uit de pronkstukken van de grote bakkerijtentoonstelling, die juist vóór Van Koren tot Brood in de stad Groningen wordt gehouden.
Omdat het lichaam van heden ook zijn eisen stelt, gaan leerlingen van de Huishoudschool in Wehe thee schenken.
Om alles voor elkaar te krijgen is een groot korps van vrijwilligers aan het werk. Dat zijn niet alleen historieminnenden en bovendien komen ze uit alle lagen van de bevolking.
21-09-1959: H. D. Louwes opent „Van Koren tot Brood”
| ___________________________________________________________ |
| ___________________________________________________________ |
Naar Ommelander Museum