| ___________________________________________________________ |
18-07-1974 Leekster Courant, donderdag
Kruiden uit eigen tuin
Als we het over kruiden hebben, bedoelen we vaak die soorten, die al sinds de Oost-Indische Compagnie in de keuken worden gebruikt, zoals nootmuskaat, kruidnagelen, peper en dergelijke. Maar er zijn ook heel wat inlandse kruiden, die we gemakkelijk zelf kunnen kweken en waarvan verschillende aan ons voedsel een heel aparte smaak geven. Enkele zijn wel bekend, zoals de lavas of maggiplant, die ongetwijfeld velen in de tuin hebben staan en waarvan de bladeren precies de maggismaak bezitten.
Het voordeel van het zelf kweken in eigen tuin is, dat we ze steeds vers hebben en dat is altijd beter dan gedroogd.
Sommige zijn vaste planten, die dus elk jaar opnieuw opkomen en daarom erg gemakkelijk zijn. Munt, citroenmelisse en lavas zijn vast en bovendien krachtige groeiers, waarvan geregeld bladeren kunnen worden geplukt, zonder dat de plant er onder lijdt. Een paar blaadjes munt in de yoghurt maakt er weer eens heel iets anders van en zo is het ook als we citroenmelisse in de thee doen. Dan krijgt die een geurige, frisse smaak en werkt ook nog kalmerend, hetgeen in deze tijd wel eens nuttig is. Citroenmelisse heeft immers iets te maken met melissana en dat is ons allemaal wel bekend uit de reclame.
Iets moeilijker te kweken, maar erg fijn van smaak, is het basielkruid, dat in soep en sausen kan worden gedaan. De planten houden erg veel van warmte en moeten dus tijdens de groei veel zon hebben, anders komt er weinig van terecht. We moeten ze dus met zorg behandelen, maar dan worden we daarvoor ook wel beloond. Wij hadden eerst wel honderd kleine plantjes basielkruid in een bak, maar daar zijn inmiddels nog maar tien van overgebleven. Die beginnen nu flink te groeien. Het koude weer van de laatste dagen is trouwens weer erg slecht voor ze.
In juli bloeit op veel plaatsen, langs korenvelden, bij damhekken, langs de wegen en op allerlei min of meer ruige plekjes, de kamille, ook een kruid, dat echter helaas meer en meer in aantal achteruit gaat, doordat het gevoelig is voor bestrijdingsmiddelen. Toch vinden we nog wel grote groepen van deze mooie witte bloemen met geel hartje. Als we er een paar van plukken, ruiken we onmiddellijk de typische kamillegeur. Deze berust op een vluchtige olie, die al sinds de 15e eeuw in de geneeskunde wordt gebruikt. Van de bloemen, gedroogd of vers, kan thee werden gezet en die is een huismiddel tegen gevatte kou. Louter en alleen kamillethee is een beetje te veel van het goeie en zal maar door weinigen worden gewaardeerd. Maar een beetje toegevoegd aan de gewone thee is wel lekker.
Er groeien in onze omgeving verschillende soorten kamille, die alle erg veel op elkaar lijken, tegelijk in bloei staan, maar niet steeds de kamillegeur verspreiden. De valse kamille bijvoorbeeld is niet goed, maar wordt toch steeds met de echte kamille verward. Zij heeft grotere bloemen dan de echte, lijkt wat op een kleine margriet en ruikt niet of zeer weinig. In het veld zijn ze wel van elkaar te onderscheiden, maar je moet het net even weten of zelf goed uitgezocht hebben met behulp van een flora- of plaatjesboek.
De vlier bloeit op het ogenblik ook nog en vlierbloesem kunnen we bijvoorbeeld gebruiken voor het maken van smakelijke pannekoeken. Maar de bloei zal niet zo lang meer duren en dan moeten we, voor wat de vlier betreft, wachten tot ze vruchten draagt. Vlierbessen zijn niet alleen bij vogels in trek, maar ze laten zich ook verwerken tot jam of vlierbessensap.
Gedroogde lindebloesem Is eveneens een bekend huismiddel tegen verkoudheid en als we die bloemen zelf willen verzamelen, moeten we er nu bij zijn. Een bloeiende lindeboom kunnen we al van verre opmerken, doordat ze een heerlijke geur verspreidt. De linde levert dan ook een smakelijke honing en lokt talrijke insekten, die meeprofiteren van deze overvloed.
Wie de genoemde tuinkruiden en nog vele andere, niet genoemde soorten, wil leren kennen, kan een bezoek brengen aan de borg Verhildersum in Leens, waar een kruidentuin is. Ook de rest van de tuin is trouwens een bezoek waard, evenals de borg zelf natuurlijk.
| ___________________________________________________________ |