___________________________________________________________

03-06-1977 Nieuwsblad van het Noorden, vrijdag 

‘Grootvaders huisdieren en buurmans koe‘

Dit zijn niet zomaar wat leuke tekeningetjes van een paardengek. Het zijn echte studies van karakteristieke eigenschappen in het voorkomen van een bepaalde paardensoort, in dit geval het Nederlandse trekpaard. Het blad maakt deel uit van de reusachtige documentatie die de Rotterdamse kunstenares Marleen Felius (29) bij elkaar heeft getekend en geschilderd op het gebied van groot- en kleinvee, waarvoor zij een grondige, systematische belangstelling heeft.
Een klein deel van dat werk is te zien op de tentoonstelling „Grootvaders huisdieren en buurmans koe” op de borg Verhildersum bij Leens (tot en met 3 juli), georganiseerd in samenwerking met de Stichting Zeldzame Huisdieren.
Marleen Felius heeft zich vooral toegelegd op de vormstudie van runderen; veel schetsen zijn uitgewerkt tot schilderijen, waarvan een aantal doeken op de tentoonstelling aanwezig is. Vanwege het onderwerp van deze expositie bestaat haar bijdrage hoofdzakelijk uit schetsen van de meest bedreigde Nederlandse landbouwhuisdier-rassen.
Deze zijn, voorzien van enkele wetenswaardigheden over elk ras afzonderlijk, gebundeld in een stencilboekje dat ter begeleiding van de tentoonstelling werd uitgegeven.

___________________________________________________________

18-06-1977 Leeuwarder Courant, zaterdag
Originele expositie tot 4 juli in Noordgroningse borg te Leens
Grootvaders huisdieren herleven in Verhildersum
Toerisme

(Van een redactrice)

LEENS – In het Noordgroningse land, niet ver van het plaatsje Ulrum, dat bij autosportliefhebbers wellicht bekend zal zijn om zijn cartingbaan, ligt het lieflijke dorpje Leens.
Leens heeft twee belangrijke bezienswaardigheden, de romaanse Petruskerk met het Hinz-orgel en de borg „Verhildersum“, die dateert uit de veertiende eeuw. Vorig jaar trok de borg vanaf Pasen tot november 20.000 bezoekers die niet alleen voor de antieke gebouwen, maar zeker ook voor de vaak originele exposities een ritje naar Leens maakten. 

  Verhildersum ligt verscholen tussen het groen. Vanaf de weg is er praktisch niets van te zien, pas als men de statige linden-oprijlaan oprijdt komt het gebouw in zicht. Met zn binnen- en buitengracht, sehathuis, koetshuis, singels, tuinen en oprijlaan is het een echte borg gebleven. Nadat de gemeente Leens net gebouw in eigendom kreeg, hebben er verscheidene restauraties plaatsgevonden. Ook de tuin kreeg speciale aandacht, en is wijd en zijd bekend om de oude stinzenflora en de vele soorten kruiden die er groeien.
  Zoals gemeld, organiseert de vereniging „Het Ommerlander Museum” eens per zes weken een expositie.
Sinds 1966 zijn er al veertig tentoonstellingen in de oude gebouwen gehouden, die varieerden van uitstallingen van kruiden en antieke parfumflesjes tot oude kostuums.
Bij de expositie die tot en met 3 juli te bezoeken is, blijkt ook duidelijk de historie met de kunst gecombineerd te zijn. Onder de titel „Grootvaders huisdieren en buurmans koe” zijn de drie expositievertrekken ingericht met allerhande platen en tekeningen en enkele beeldjes van de huisdieren uit grootvaders tijd die met uitsterven worden bedreigd. Dat zijn dan niet de hond, de kat of de cavia, maar paarden-, koeien-, kippen-, varkens-, schapen-, en geitenrassen die nog maar heel zelden in Nederland worden aangetroffen. De in 1976 opgerichte Stichting Zeldzame Huisdierrassen heeft dan ook een belangrijke bijdrage geleverd aan het tot standkomen van deze interessante tentoonstelling.

Kunstschilderes

  De Rotterdamse kunstschilderes Marleen Felius verzorgde een groot deel van de tekeningen door haar belangstelling voor vee en op de expositie zijn ook enkele originele schilderijen van haar te bezichtigen.
Verder zijn er kostuums van het platteland uit de vorige eeuw en prachtige tekeningen van kippen van de hand van de dierenschilder Van Gink, die in het begin van deze eeuw leefde en plaatboeken over de schaapsteelt uit 1835. Wandelend door de stijlvolle vertrekken krijgt de bezoeker een goede indruk van de soorten landbouwhuisdieren die vroeger algemeen waren, maar nu sporadisch voorkomen. Wie kent nog het koeienras de Groninger witkop, of de Lakenvelder met haar witte middenstuk? Ook wordt er door middel van tekeningen en een verklarende tekst in de catalogus aandacht besteed aan de Witrik, een rund dat een aalstreep-aftekening over de rug vertoont, aan de Nederlandse landgeit, het Nederlandse landvarken, het Groninger en het Friese paard, het Belgische trekpaard en enkele kippenrassen. 

  De enige groep landbouwhuisdieren van de tentoonstelling die nog niet verdwenen is van de Nederlandse boerderij is die van de schapen. Het melkschaap heeft momenteel, zo laat alweer de catalogus weten, de meeste vertegenwoordigers in Friesland en Zeeland, waar er nu nog zo’n zevenhonderd rondstappen. Het zuivere Drentse heideschaap blijkt weliswaar bijna uitgestorven te zijn, maar het nieuwe type heeft veel belangstelling van de schapenfokkers.

Teksten

Andere leuke bezienswaardigheden op de tentoonstelling zijn de Oudhollandse, zeventiende eeuwse teksten, die samen met ander materiaal, beschikbaar zijn gesteld door het Coopmanshüs in Franeker. Een spreuk gaat over de slachtos en luidt als volgt:
Den Gild-Os, magtig vet en groot
is meest versierd naast bij zijn dood
en werd in ’t einde van zijn tijd
dras naar het Slagthuis heengeleid
bekranst met bloemen, fraai en schoon
staat hij voor iedereen ten toon
en fraaije Appelen zijn hem net
op bei zijn hoornen opgezet.
Maar wat helpt hem toch al ’t sieraad
daar reeds den Slagter vaardig staat
om ’t arme dier, hoe schoon hoe stout
wel haast te slaan tot kermisbout

of Harsten, daar dan groot en klein
van lekkerbekken bij de Wijn
dus smult een ieder met vermaak
en vrolijk zijn is thans de Zaak.

  Wat is er verder nog te bekijken in de borg? Een Oudgroningse linnenkamer, een mangelkamer en de fraaie porseleincollecties, die permanent in pronkkasten tentoongesteld blijven. Ook permanent is de expositie „De geschiedenis van wad en land“, die op de bovenverdieping is ingericht. Wanneer men dorstig is geworden, kan men naar het schathuis gaan, waar koffie, thee, fris en soep te krijgen zijn.
Voor groepen kunnen er koffiemaaltijden worden gereserveerd.
Verhildersum is van april tot november geopend, van 11 tot 18 uur. Alleen op maandag is de borg voor publiek niet toegankelijk. De expositie „Grootvaders huisdieren en buurmans koe” is tot en met 3 juli dit jaar te bezichtigen.

___________________________________________________________

 

___________________________________________________________

 
Naar Ommelander Museum en Verhildersum